Ryczałt w 2026 – kiedy się opłaca?

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych w wielu przypadkach może się opłacać. Sprawdź, czy dla Ciebie również.

W tym poradniku wyjaśniam, kto może skorzystać z ryczałtu, kiedy się opłaca oraz czym różni się od skali podatkowej i podatku liniowego.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych – najważniejsze informacje

• Definicja: ryczałt od przychodów ewidencjonowanych (w skrócie: PPE) to forma opodatkowania działalności gospodarczej, w której podatek oblicza się od osiągniętego przychodu, bez pomniejszania go o koszty uzyskania przychodu.
• Stawki ryczałtu: wynoszą od 2% do 17% i zależą od rodzaju wykonywanej działalności.
• Dla kogo: ryczałt mogą wybrać przedsiębiorcy prowadzący określone rodzaje działalności, którzy spełniają warunki określone w przepisach.
• Limit przychodów: z ryczałtu mogą korzystać przedsiębiorcy, których przychody w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyły ustawowego limitu 2 mln euro.
• Koszty działalności: przy ryczałcie nie można pomniejszyć przychodu o koszty uzyskania przychodu, dlatego forma ta jest często korzystna dla firm o niskich kosztach i wysokiej marży.
• Składka zdrowotna: przedsiębiorcy na ryczałcie opłacają składkę zdrowotną zależną od wysokości osiągniętego rocznego przychodu.
• Obniżenie podatku: od podstawy opodatkowania ryczałtu możesz odjąć całość opłaconych składek społecznych oraz 50 proc. zapłaconych składek zdrowotnych.
• VAT: przedsiębiorca na ryczałcie może odliczać VAT z tytułu wydatków związanych z działalnością gospodarczą.
• Rozliczenie z małżonkiem: ryczałt co do zasady nie pozwala na wspólne rozliczenie z małżonkiem.
• Zmiana formy opodatkowania: wyboru lub zmiany ryczałtu dokonuje się w ustawowym terminie, co do zasady do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu uzyskania pierwszego przychodu w roku podatkowym.
• Kiedy ryczałt się opłaca: ryczałt najczęściej opłaca się przedsiębiorcom, którzy świadczą usługi o niskich kosztach własnych, osiągają wysoką marżę i nie korzystają z wielu ulg podatkowych.
• Kiedy ryczałt może być niekorzystny: gdy działalność wymaga dużych nakładów, zakupu towarów, materiałów lub generuje wysokie koszty prowadzenia firmy.

Stan prawny na dzień: 17 lipca 2026 r.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

KTO MOŻE SKORZYSTAĆ Z RYCZAŁTU?

Możesz wybrać ryczałt ewidencjonowany jeśli spełnisz łącznie cztery wymagania:

1. prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą lub spółkę cywilną,
2. działasz w określonych branżach,
3. mieścisz się w limicie przychodów 2.000.000 euro za poprzedni rok,
4. nie będziesz świadczył usług dla swojego obecnego pracodawcy.

1. Prowadzisz JDG lub spółkę osób fizycznych

Z ryczałtu mogą korzystać osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą oraz wspólnicy niektórych spółek osób fizycznych (np. spółki cywilnej, jawnej lub partnerskiej), o ile spełniają warunki określone w ustawie.

2. Prowadzisz określone działalności

Ustawa wyklucza z grona potencjalnych ryczałtowców niektóre formy działalności.

Ryczałt nie może zostać wykorzystany np. w przypadku:

• prowadzenia apteki,
• kupna i sprzedaży wartości dewizowych,
• handlu częściami do pojazdów mechanicznych,
• wytwarzania wyrobów opodatkowanych podatkiem akcyzowym.

3. Mieścisz się w limicie przychodów

Warunkiem ograniczającym dostęp do ryczałtu jest limit przychodów w wysokości 2 mln euro w ostatnim roku.

Biorąc jednak bardzo pod uwagę bardzo wysokie limity, jest to warunek dotyczący niewielkiego odsetka przedsiębiorców.

Z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych nie skorzystasz, jeżeli w ostatnim roku podatkowym uzyskałeś przychody przekraczające 2 miliony euro.

4. Nie świadczysz usług dla obecnego pracodawcy

Z ryczałtu nie skorzystają osoby, które chcą otworzyć działalność gospodarczą i wykonywać usługi dla obecnego lub byłego pracodawcy.

Działalność gospodarcza na etacie z ryczałtem jest jak najbardziej możliwa, ale musisz świadczyć usługi dla innych firm, niż Twój obecny i były pracodawca.

Art. 8 ust. 2 ustawy o zryczałtowany podatku mówi, że:

jeżeli podatnik prowadzący działalność samodzielnie lub w formie spółki, który wybrał opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, uzyska z tej działalności przychody ze sprzedaży towarów handlowych lub wyrobów lub ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadających czynnościom, które podatnik lub jeden ze wspólników:

• wykonywał w roku poprzedzającym rok podatkowy lub
• wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym

– w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy, podatnik ten traci w roku podatkowym prawo do opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych i poczynając od dnia uzyskania tego przychodu do końca roku podatkowego, opłaca podatek dochodowy na ogólnych zasadach.

DLA KOGO RYCZAŁT JEST KORZYSTNY?

Podatek w formie ryczałtu będzie najkorzystniejszy jeśli:

• masz niskie koszty działalności. W tej formie opodatkowania koszty nie obniżają podatku.
• Chcesz ograniczyć koszty księgowe. Na ryczałcie nie trzeba prowadzić KPiR. Zamiast KPiR przedsiębiorca prowadzi ewidencję przychodów.
• Jesteś singlem. Na ryczałcie nie odliczysz wielu ulg podatkowych.
• Osiągasz przychody co najmniej 10.000 zł miesięcznie.

Reasumując, jeśli nie generujesz dużych kosztów lub wręcz Twoje koszty są skrajnie niskie, ryczałt będzie o wiele korzystniejszy niż podatek liniowy 19%.

W porównaniu ze skalą podatkową (zasady ogólne), ryczałt nie gwarantuje tylu ulg podczas rocznego PIT-u. Dlatego jest korzystny zwłaszcza dla singli i osób bez wspólnoty majątkowej. Ponadto ryczałt bardziej się opłaca tym, którzy osiągają przychody powyżej 10.000 zł miesięcznie, gdyż na zasadach ogólnych wpadną w II próg podatkowy.

Przykłady działalności, dla których ryczałt często jest korzystny:

• programista pracujący głównie własną wiedzą i komputerem,
• grafik komputerowy,
• copywriter,
• konsultant,
• specjalista marketingu,
• freelancer świadczący usługi online.

Przykład:

Programista osiąga 20.000 zł miesięcznego przychodu i ponosi tylko 1000 zł kosztów. Przy ryczałcie jego niskie koszty nie mają dużego znaczenia, ponieważ i tak opodatkowany jest głównie przychód. W takim przypadku ryczałt może być korzystniejszy niż forma oparta na dochodzie.

Kiedy ryczałt się nie opłaca?

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych nie opłaca się każdemu. Istnieją przypadki, gdy ryczałt nie będzie najkorzystniejszym wyborem.

Ryczałt nie będzie dobrym wyborem, gdy:

• ponosisz wysokie koszty działalności,
• kupujesz dużo materiałów,
• zatrudniasz wielu pracowników,
• masz niską marżę,
• korzystasz z wielu ulg dostępnych na skali podatkowej,
• gdy jednocześnie przychody są poniżej 10 tys. zł miesięcznie.

CO MOŻNA ODLICZYĆ OD RYCZAŁTU?

Ryczałt płaci się od przychodów a nie od dochodów, dlatego nie możesz odliczyć kosztów prowadzenia działalności, np. kosztów mediów, paliwa, czynszu, towarów itp.

Na ryczałcie możesz pomniejszyć przychód do opodatkowania, odliczając:

• straty z działalności gospodarczej poniesione w poprzednich latach (jeżeli wcześniej rozliczano się na skali podatkowej lub podatku liniowym),
• składki ZUS – odliczenie zapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne,
• część zapłaconych składek zdrowotnych (do 50% zgodnie z obowiązującym limitem),
• wpłaty na IKZE do ustawowego limitu,
• ulgę na internet (do 760 zł rocznie),
• wydatki w ramach ulgi termomodernizacyjnej,
• wydatki związane z ulgą na zabytki,
• wydatki rehabilitacyjne,
• darowizny, np. na organizacje pożytku publicznego, cele religijne lub krwiodawstwo,
• składki członkowskie na związki zawodowe (do 500 zł rocznie).

JAKIE SĄ STAWKI RYCZAŁTU OD PRZYCHODÓW EWIDENCJONOWANYCH?

Podatek ryczałtowy płaci się od przychodu, a nie od dochodu. Dlatego najważniejsza jest stawka podatku, jaka obowiązuje dla rodzaju działalności, który wykonujesz.

To, jaką stawką zostanie opodatkowany przychód Twojej firmy zależy od ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Są w niej wymienione rodzaje działalności podlegające pod dane stawki.

Podatek zryczałtowany od przychodów posiada dziewięć stawek podatkowych: 2%, 3%, 5.5%, 8.5%, 10%, 12.5%, 14%, 15% i 17%.

Poniżej charakterystyka poszczególnych stawek ryczałtu.

Ryczałt 2% – dla kogo?

Stawka 2% dotyczy przede wszystkim sprzedaży przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, jeżeli przetwarzanie odbywa się w sposób inny niż przemysłowy.

Najczęściej dotyczy:

• rolników sprzedających własne przetwory,
• producentów domowych wyrobów spożywczych,
• gospodarstw prowadzących sprzedaż bezpośrednią.

Przykład:

Rolnik sprzedający własnoręcznie przygotowane dżemy, soki czy kiszonki może w określonych przypadkach korzystać z 2% stawki ryczałtu.

Ryczałt 3% – dla kogo?

Stawka 3% obejmuje przede wszystkim handel oraz część działalności gastronomicznej:

• handel towarami – np. sklepy internetowe, sklepy stacjonarne, hurtownie i sprzedawcy kupujący produkty w celu dalszej odsprzedaży,
• działalność gastronomiczną – np. restauracje, bary, kawiarnie i firmy cateringowe (z wyjątkiem sprzedaży napojów alkoholowych powyżej 1,5%),
• usługi związane z produkcją zwierzęcą – np. pomoc przy hodowli zwierząt, usługi dla gospodarstw zajmujących się produkcją zwierzęcą,
• sprzedaż ryb z własnych połowów – np. rybacy morscy i zalewowi sprzedający świeże ryby lub surowce z własnych połowów,
• sprzedaż majątku firmowego – np. sprzedaż samochodu, maszyny lub innego składnika majątku wykorzystywanego wcześniej w działalności gospodarczej,
• sprzedaż majątku przedsiębiorstwa w spadku – np. zbycie składników firmy przejętej w drodze spadku.

Warto pamiętać, że niska stawka 3% nie oznacza automatycznie, że każda sprzedaż produktu się do niej kwalifikuje. Przykładowo sprzedaż własnoręcznie wykonanych produktów może być uznana za działalność wytwórczą i podlegać innej stawce (np. 5,5%). Kluczowy jest charakter wykonywanej działalności.

Przykład:

Przedsiębiorca prowadzący sklep spożywczy lub sklep internetowy sprzedający własny asortyment może w określonych przypadkach rozliczać sprzedaż według stawki 3%.

Ryczałt 5.5% – dla kogo?

Stawka 5,5% jest przeznaczona głównie dla działalności produkcyjnej oraz budowlanej:

• działalność wytwórczą – np. przedsiębiorców, którzy produkują własne wyroby i sprzedają gotowe produkty,
• roboty budowlane – np. firmy budowlane, wykonawców remontów, ekip budowlanych i instalacyjnych (jeżeli usługi są klasyfikowane jako roboty budowlane),
• transport rzeczy pojazdami o dużej ładowności – np. firmy przewożące towary samochodami ciężarowymi o ładowności powyżej 2 ton,
• sprzedaż określonych biletów i znaków w ramach działalności handlowej – np. pośrednicy sprzedający bilety komunikacji miejskiej,
• znaczki pocztowe, karty lub żetony do automatów,
• inne przychody wskazane w przepisach podatkowych.

Przykład:

Firma wykonująca roboty budowlane lub produkująca meble na zamówienie może korzystać ze stawki 5,5%, jeżeli spełnia warunki określone w ustawie.

Ryczałt 8.5% (12,5%) – dla kogo?

Stawka 8,5% obejmuje wiele rodzajów działalności usługowej:

• usługi różnego rodzaju – np. wiele drobnych usług wykonywanych przez przedsiębiorców, które nie mają przypisanej innej stawki ryczałtu,
• usługi edukacyjne – np. korepetytorzy, szkoleniowcy, firmy prowadzące kursy i szkolenia (zgodnie z klasyfikacją PKWiU),
• usługi kulturalne – np. działalność związana z bibliotekami, archiwami, muzeami i częścią branży kulturalnej,
• usługi związane z ochroną przeciwpożarową – np. firmy zajmujące się zabezpieczeniami przeciwpożarowymi i zapobieganiem pożarom,
• produkcję wyrobów z materiałów powierzonych przez klienta – np. przedsiębiorca wykonuje produkt z materiału dostarczonego przez zamawiającego,prowizje komisowe – np. wynagrodzenie za sprzedaż cudzych towarów na podstawie umowy komisu,
• prowizje za kolportaż prasy – np. wynagrodzenie za dystrybucję gazet i czasopism,
• niektóre inne przychody określone w przepisach podatkowych.

Dla kogo stawka podwyższona 12,5%?

W poniższych zawodach do kwoty 100.000 zł rocznych przychodów obowiązuje stawka 8,5%, natomiast nadwyżka ponad ten limit jest opodatkowana stawką 12,5%.

Wyższa stawka 12,5% ma zastosowanie wyłącznie do konkretnych, określonych w ustawie rodzajów przychodów:

• wynajmu nieruchomości – np. osoby wynajmujące mieszkania, lokale użytkowe lub inne nieruchomości,
• usług związanych z zakwaterowaniem – np. właściciele apartamentów na wynajem krótkoterminowy, pensjonaty, obiekty noclegowe,
• wynajmu samochodów i innych środków transportu bez kierowcy – np. wypożyczalnie samochodów, łodzi, samolotów czy przyczep,
• wynajmu rzeczy ruchomych – np. wynajem kontenerów, maszyn lub innych przedmiotów,
• wynajmu praw własności intelektualnej (z określonymi wyjątkami) – np. udostępnianie niektórych praw lub licencji,
• badań naukowych i prac rozwojowych – np. firmy prowadzące działalność badawczo-rozwojową,
• usług pomocy społecznej z zakwaterowaniem – np. niektóre placówki opiekuńcze.

Przykład:

Osoba wynajmująca mieszkanie osiągająca rocznie 150.000 zł przychodów zapłaci 8,5% od pierwszych 100.000 zł oraz 12,5% od pozostałych 50.000 zł.

Ryczałt 10% – dla kogo?

Stawka 10% dotyczy przede wszystkim sprzedaży określonych nieruchomości oraz wybranych praw majątkowych związanych z działalnością gospodarczą.

Klasyfikacja: PKWiU 68.10.1

Najczęściej dotyczy:

• przedsiębiorców sprzedających nieruchomości firmowe,
• sprzedaży wybranych składników majątku trwałego.

Szczegółowe przypadki zostały opisane w ustawie.

Przykład:

Przedsiębiorca sprzedający lokal użytkowy wykorzystywany wcześniej w działalności może w określonych sytuacjach zapłacić ryczałt według stawki 10%.

Ryczałt 12% – dla kogo?

Stawka 12% obejmuje przede wszystkim usługi związane z branżą IT oraz wybrane usługi specjalistyczne:

• programistów tworzących oprogramowanie – np. osoby projektujące, rozwijające i modyfikujące aplikacje, systemy oraz programy komputerowe,
• firmy tworzące i sprzedające oprogramowanie – np. twórców pakietów programów, aplikacji i systemów komputerowych,
• specjalistów zajmujących się oprogramowaniem – np. osoby świadczące usługi związane z rozwojem, utrzymaniem lub modyfikacją programów,
• konsultantów ds. oprogramowania – np. osoby doradzające w zakresie wyboru, wdrożenia lub wykorzystania systemów informatycznych,
• specjalistów od wdrażania oprogramowania – np. osoby instalujące i konfigurujące programy komputerowe,
• administratorów systemów i sieci IT – np. osoby zajmujące się zarządzaniem sieciami komputerowymi oraz infrastrukturą informatyczną,
• specjalistów doradzających w zakresie sprzętu komputerowego – np. osoby pomagające firmom dobrać odpowiednie rozwiązania sprzętowe,
• twórców gier komputerowych i pakietów oprogramowania – w określonych przypadkach wynikających z klasyfikacji PKWiU.

Przykład:

Programista tworzący oprogramowanie lub aplikacje dla klientów bardzo często rozlicza swoje usługi według stawki 12%.

Ryczałt 14% – dla kogo?

Stawka 14% obejmuje wybrane usługi specjalistyczne w zakresie ochrony zdrowotnej, projektowania i architektury:

• usługi medyczne i ochronę zdrowia – np. lekarze, dentyści, fizjoterapeuci, pielęgniarki i inne osoby świadczące usługi w ramach opieki zdrowotnej,
• architektów i inżynierów – np. architekci, projektanci budowlani, inżynierowie wykonujący projekty techniczne, osoby zajmujące się analizami i badaniami technicznymi,
• specjalistyczne projektowanie – np. projektanci wzornictwa przemysłowego, projektanci wnętrz, projektanci mody, graficy wykonujący specjalistyczne usługi projektowe.

Przykład:

Architekt wykonujący projekty budowlane lub inżynier świadczący usługi projektowe może korzystać ze stawki 14%.

Ryczałt 15% – dla kogo?

Stawka 15% dotyczy wybranych usług specjalistycznych:

• doradztwo biznesowe i zarządzanie – np. konsultanci biznesowi, osoby świadczące usługi zarządzania firmami, doradcy ds. organizacji przedsiębiorstw,
• usługi prawne i księgowe – np. prawnicy, biura rachunkowe, doradcy podatkowi (poza wyjątkami dotyczącymi wolnych zawodów),
• marketing i reklama – np. agencje reklamowe, specjaliści od badań rynku, osoby zajmujące się kampaniami reklamowymi,
• przetwarzanie danych i usługi informacyjne – np. firmy zajmujące się obróbką danych, analizą informacji, niektórym
• usługami internetowymi,
• usługi IT związane z określonymi prawami i licencjami – np. sprzedaż praw do korzystania z programów komputerowych, gier czy baz danych,
• usługi związane z nieruchomościami – np. pośrednicy i firmy zajmujące się obsługą nieruchomości na zlecenie,
• usługi związane z zatrudnieniem – np. agencje pracy i pośrednicy zatrudnienia,
• turystyka i rezerwacje – np. biura podróży, organizatorzy wyjazdów, agenci turystyczni,
• ochrona i usługi detektywistyczne – np. firmy ochroniarskie, detektywi,
• fotografia – np. fotografowie świadczący usługi komercyjne,
• tłumaczenia – np. tłumacze pisemni i ustni (poza określonymi wyjątkami),
• call center i obsługa klienta – np. firmy prowadzące centra telefoniczne,
• organizacja wydarzeń – np. organizatorzy targów, konferencji, kongresów i wystaw,
• kultura i rozrywka – np. twórcy i firmy działające w branży kulturalnej,
• sport i rekreacja – np. usługi związane ze sportem, rozrywką i organizacją aktywności rekreacyjnych,
• usługi społeczne – np. część usług pomocy społecznej świadczonych bez zakwaterowania,
• związane z mediami – np. nadawcy programów radiowych i telewizyjnych,
• usługi związane z publikacjami i licencjami – np. obrót prawami do książek, czasopism, gier komputerowych czy programów.

W branży IT 15% ryczałtu może dotyczyć m.in. osób, które nie tworzą oprogramowania, ale świadczą usługi zakwalifikowane jako doradztwo lub zarządzanie, np. niektórzy analitycy biznesowi, konsultanci IT czy osoby zajmujące się zarządzaniem projektami.

Przykład:

Przedsiębiorca prowadzący parking lub studio fotograficzne może rozliczać przychody według stawki 15%, jeżeli jego działalność mieści się w katalogu ustawowym.

Ryczałt 17% – dla kogo?

Stawka 17% obejmuje część wolnych zawodów.

Wolny zawód to pozarolniczą działalność gospodarczą wykonywaną osobiście, z tym że za osobiste wykonywanie wolnego zawodu uważa się wykonywanie działalności bez zatrudniania na podstawie umów o pracę, umów zlecenia, umów o dzieło oraz innych umów o podobnym charakterze osób, które wykonują czynności związane z istotą danego zawodu.

Najczęściej korzystają z niej:

• tłumacze,
• notariusze,
• brokerzy i agenci ubezpieczeń,
• adwokaci.

Przykład:

Notariusz prowadzący biuro notarialne może rozliczać przychody według stawki 17%, o ile spełnia warunki przewidziane w ustawie.

Jak sprawdzić swoją stawkę ryczałtu?

Aby sprawdzić właściwą stawkę ryczałtu dla swojej działalności, musisz przyporządkować wykonywane usługi do odpowiednich kodów PKWiU (Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług). W polskim prawie to rodzaj wykonywanej usługi decyduje o wysokości podatku.

Oto kroki, które pozwolą Ci ustalić i zweryfikować stawkę ryczałtu:

1. Sprawdź swoje kody PKD

Zacznij od zweryfikowania kodów swojej działalności (PKD – Polska Klasyfikacja Działalności), które przypisałeś do firmy podczas jej zakładania.

2. Przypisz kody PKD do kodów PKWiU

Znajdź opis swoich usług PKD w klasyfikacji PKWiU: https://klasyfikacje.stat.gov.pl/static/pkwiu_25/pdf/KlasyfikacjaPKWiU2025.pdf

3. Otwórz ustawę i zweryfikuj stawkę

Otwórz ustawę o zryczałtowanym podatku dochodowym i dopasuj kod PKWiU do odpowiedniej stawki.

Tabela stawek ryczałtu

RYCZAŁT VS. SKALA PODATKOWA / PODATEK LINIOWY

Czy ryczałt będzie dla Ciebie najlepszy? A może lepiej wybrać skalę podatkową lub podatek liniowy?

Nie istnieje jedna najlepsza forma podatku dla wszystkich firm. To, czy bardziej opłaca się ryczałt, skala podatkowa czy podatek liniowy, zależy od kilku czynników:

• wysokości przychodów,
• ponoszonych kosztów,
• rodzaju działalności,
• możliwości korzystania z ulg podatkowych.

Ryczałt często jest korzystny dla przedsiębiorców, którzy mają wysoką marżę i niewielkie koszty prowadzenia firmy. Z kolei skala podatkowa lub podatek liniowy mogą być lepszym rozwiązaniem dla firm, które ponoszą duże wydatki związane z działalnością.

Porównanie ryczałtu ze skalą podatkową i podatkiem liniowym

Przykłady branż

ILE WYNOSI SKŁADKA ZDROWOTNA NA RYCZAŁCIE?

W przypadku ryczałtu, wysokość składki została uzależnione od osiąganego przychodu i podzielona na trzy progi. Ustawodawca wprowadził widełki przychodu i wyznaczył stałe wysokości składki zdrowotnej uzależnione od przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce.

Przeciętne wynagrodzenie w IV kwartale 2025 roku wyniosło 9228,64 zł, dlatego składka zdrowotna u ryczałtowców w 2026 roku wynosi 9% od podstawy wymiaru składki, czyli:

Jeżeli rozliczasz składkę zdrowotną na bieżąco, musisz kontrolować swoje przychody. Gdy przekroczysz kolejny próg, już za miesiąc, w którym to nastąpiło, opłacasz wyższą składkę zdrowotną.

Po zakończeniu roku musisz sprawdzić, czy przez cały rok obowiązywał Cię wyższy próg. Jeśli tak, konieczne będzie dopłacenie różnicy za wcześniejsze miesiące.

Jeśli z kolei nadpłaciłeś składkę zdrowotną możesz starać się o jej zwrot w ZUS-ie. W tym celu do 1 czerwca musisz złożyć elektroniczny wniosek.

Przykład:

Pan Tomasz rozlicza się ryczałtem. Od stycznia do maja płacił składkę według najniższego progu. W czerwcu jego przychody przekroczyły 60.000 zł, dlatego od tego miesiąca zaczął opłacać wyższą składkę. Po rocznym rozliczeniu okazało się, że za cały rok powinien płacić składkę według drugiego progu. W efekcie musiał dopłacić różnicę za okres od stycznia do maja.

Uproszczona składka zdrowotna na ryczałcie

Przedsiębiorcy rozliczający się ryczałtem mogą przez cały rok płacić stałą składkę zdrowotną wyliczoną na podstawie przychodów z poprzedniego roku. Z tego rozwiązania skorzystają jednak tylko osoby, które prowadziły działalność przez cały poprzedni rok bez przerwy (bez zawieszenia działalności).

Po zakończeniu roku ZUS porówna zapłacone składki z tymi, które wynikają z rzeczywiście osiągniętego przychodu. Jeśli przedsiębiorca przekroczy próg przychodów, będzie musiał dopłacić różnicę. Jeśli zapłacił za dużo, może otrzymać zwrot.

Przykład:

Pan Tomasz w 2026 roku wybrał ryczałt i uproszczoną składkę zdrowotną. Ponieważ jego przychody za 2025 rok mieściły się w najniższym progu, przez cały 2026 rok płacił najniższą składkę. Ostatecznie jego przychody w 2026 roku przekroczyły 60.000 zł, dlatego po rozliczeniu rocznym musiał dopłacić różnicę do składki obowiązującej dla wyższego progu.

JAKIE SĄ WADY I ZALETY RYCZAŁTU OD PRZYCHODÓW EWIDENCJONOWANYCH?

Główną zaletą ryczałtu jest to, że stawka podatkowa może być znacznie niższa w porównaniu z innymi formami opodatkowania. Największym minusem jest oczywiście to, że od kwoty przychodów nie możemy odjąć kosztów ich uzyskania.

Zapoznaj się z tabelką prezentującą wady i zalety ryczałtu.

JAK ZGŁOSIĆ SIĘ DO RYCZAŁTU?

Aby rozliczać się zgodnie z ryczałtem masz obowiązek złożyć pisemne oświadczenie do urzędu skarbowego.

Możesz to uczynić w momencie rozpoczynania działalności gospodarczej. Wówczas po prostu wybierasz tę formę opodatkowania na wniosku rejestracyjnym CEIDG-1.

Jeżeli przy wpisie do CEIDG nie wybierzesz ryczałtu jako formy opodatkowania, możesz ją jeszcze określić. W tym celu nie później niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu złóż pisemne oświadczenie do urzędu skarbowego.

Jak zmienić formę opodatkowania na ryczałt w trakcie roku?

Jeśli prowadzisz już firmę i chcesz zmienić formę opodatkowania na ryczałt, to musisz złożyć wniosek aktualizacyjny CEIDG-1. Możesz to zrobić przez Konto Przedsiębiorcy lub stacjonarnie składając oświadczenie.

Masz na to czas do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnąłeś pierwszy w roku podatkowym przychód lub do końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy taki przychód został osiągnięty w grudniu roku podatkowego. Zazwyczaj termin będzie do 20 stycznia.

JAK ROZLICZYĆ RYCZAŁT OD PRZYCHODÓW EWIDENCJONOWANYCH?

Prawidłowe rozliczenie przychodów na podstawie ryczałtu wymaga prowadzenia uproszczonej księgowości w postaci ewidencji przychodów. Nie zachodzi potrzeba ewidencjonowania kosztów, ponieważ w tej formie opodatkowania nie są potrzebne do ustalenia wysokości podatku.

Masz jednak obowiązek gromadzenia i archiwizowania dowodów zakupu towarów na wypadek kontroli.

Rozliczanie kwartalne

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych dotyczy sprzedaży towarów oraz usług (pomniejszonych o VAT). Rozliczenia na podstawie ryczałtu możesz dokonać w systemie miesięcznym lub kwartalnym, o ile wcześniej zgłosisz wybrany system. Standardowo podatek jest płacony miesięcznie, ale z reguły warto przejść na płatności kwartalne.

Warunkiem jest uzyskanie mniejszego przychodu. Kwartalne rozliczenie możesz zastosować, jeśli otrzymane przychody w roku poprzedzającym rok podatkowy nie przekroczyły kwoty stanowiącej równowartość 200 000 euro.

Jak obliczyć PPE?

W celu obliczenia podatku ryczałtowego musisz wykonać kilka działań. Jest ich mniej, aniżeli w przypadku innych form opodatkowania. Zatem po kolei:

1. Pierwszy etap to obliczenie podstawy do opodatkowania. W tym celu od przychodu odejmujesz ulgi od dochodu i 50% zapłaconej składki zdrowotnej.
2. Kolejny krok to uzyskanie należnego podatku. Wysokość podatku PPE obliczasz poprzez pomnożenie stawki podatkowej razy podstawę do opodatkowania.
3. Gdy ustalisz już łączną kwotę przychodu za cały okres rozliczeniowy, przechodzi do odjęcia składek na ubezpieczenie społeczne. W ten sposób masz obliczony PPE.

UWAGA! Jeśli wybierzesz ryczałt jako osoba prywatna, np. wynajmując płot pod reklamę, wówczas nie jest to podstawa do opłacania składek ZUS. Innymi słowy, wybierając ryczałt jako opodatkowanie niektórych przychodów nie musisz płacić od tych przychodów ZUS-u.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych rozlicza się w deklaracji rocznej PIT-28. Zaliczki miesięczne lub kwartalne opłacasz do 20 dnia miesiąca następującego po okresie, za który jest opłacany podatek. Skrót podatku w przelewie bankowym to PPE.

Jeśli rozliczasz się ryczałtem pod koniec roku podatkowego, masz możliwość odliczenia od przychodu:

• darowizn przekazanych na cele społeczne.
• ulgę rehabilitacyjną,
• ulgę termomodernizacyjną.

Roczne zeznanie składasz w postaci formularza PIT-28 do końca lutego. Jeśli czerpiesz dochody także z innych źródeł (np. umowa o pracę), wówczas należy złożyć również odrębną deklarację.

FAQ – PYTANIA I ODPOWIEDZI

METRYKA ARTYKUŁU I ŹRÓDŁA PRAWNE

Aktualność danych

Stan prawny na dzień: 17 lipca 2026 r.

Źródła prawne

• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
• Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Przed podjęciem decyzji finansowych skonsultuj się z doradcą podatkowym lub prawnikiem. Jeżeli masz wątpliwości podatkowe, możesz wystąpić o indywidualną interpretację podatkową. Tutaj przeczytasz jak to zrobić.

Łukasz Chrząszcz Łukasz Chrząszcz - specjalista ds. przedsiębiorczości
Absolwent Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Od ponad 10 lat zajmuje się przedsiębiorczością i finansami. Analizuje produkty dla firm i doradza w zakresie otwierania działalności gospodarczej.
Redaktor Niepoddawajsie.pl

Komentarz autora

Z mojego doświadczenia największy błąd przedsiębiorców polega na wyborze formy opodatkowania wyłącznie na podstawie stawki podatku. Znacznie ważniejsze są koszty prowadzenia działalności oraz możliwość korzystania z ulg podatkowych. Ryczałt potrafi być najtańszą formą opodatkowania, ale tylko wtedy, gdy jest właściwie dopasowany do konkretnej działalności.

Wiele osób myli ryczałt z podatkiem VAT, myśląc, że na ryczałcie nie odlicza się kosztów więc nie mogą być VAT-owcami. Jest to nieprawda. VAT to podatek od towarów i usług, a ryczałt to podatek dochodowy (a w zasadzie przychodowy). Możesz z powodzeniem być czynnym VAT-owcem na ryczałcie i odliczać VAT.