Crowdfunding – co to jest i jak działa finansowanie społecznościowe?

Co to jest crowdfunding i jak działa finansowanie społecznościowe? Sprawdź jak skutecznie pozyskać pieniądze za pośrednictwem crowdfundingu.

Jednym ze sposobów na zdobycie kapitału na otwarcie działalności lub stworzenie produktu jest crowdfunding. Crowdfunding, zwany też finansowaniem społecznościowym, opiera się na dobrowolnych wpłatach fundatorów. Jest to alternatywa dla kredytu na otwarcie firmy, ale wymaga odwagi w publicznym przedstawieniu swojego pomysłu.

Za pierwszą zbiórkę crowdfundingową uważa się zbiórkę amerykańskiego zespołu rockowego Marillion z 1997 roku. Muzycy za pośrednictwem kampanii realizowanej przez Internet zebrali 60 tys. dolarów na sfinansowanie trasy koncertowej po USA. W kolejnych latach zespół Marillion w ten sam sposób uzbierał środki potrzebne na nagranie kolejnych albumów.

CO TO JEST I JAK DZIAŁA CROWDFUNDING?

Zgodnie z Encyklopedią Zarządzania¹, crowdfunding to forma pozyskania pieniędzy na realizację projektu za pośrednictwem platform internetowych, wokół których skupione są społeczności inwestorów. Crowdfunding polega na alokacji prywatnych środków w postaci dobrowolnych wpłat.

Z uwagi na liczne, niewielkie wpłaty, taką formę pozyskiwania środków pieniężnych nazywa się finansowaniem społecznościowych. Mogą z niej skorzystać zarówno firmy, jak i osoby prywatne.

Podobnym narzędziem do crowdfundingu są aniołowie biznesu. Różnica polega na tym, że do aniołów kierujesz się bezpośrednio, prywatnie i jest ich zazwyczaj kilku.

Motywacją do wpłacania pieniędzy na dany projekt jest najczęściej nagroda, którą zbierający ustala w zależności od rodzaju crowdfundingu.

RODZAJE CROWDFUNDINGU

Finansowanie społecznościowe różni się w zależności od tego, czy i jaką nagrodę otrzyma inwestor.

Rozróżniamy kilka rodzajów crowdfundingu:

1. Crowdfunding nagrodowy (reward-based crowdfunding) – oferuje nagrody w zamian za wpłaty pieniężne. Przykładem platformy opartej o ten system jest wspieram.to.
2. Crowdfunding udziałowy (equity-based crowdfunding) – tutaj z kolei inwestorzy wpłacają pieniądze w zamian za udziały w firmie. Tego typu wsparcie odbywa się poprzez beesfund.com.
3. Crowdfunging pożyczkowy (lending-based crowdfunding) – rozwiązanie, w którym inwestorzy pożyczają środki pieniężne w zamian za oprocentowanie lub odwleczony w czasie zysk. Tego typu portalem jest crowdy.pl.
4. Crowdfunding donacyjny (donation-based crowdfunding) – polega na wpłacaniu pieniędzy bez oczekiwania nagrody. Są to najczęściej zbiórki charytatywne, przykładem portalu jest pomagam.pl.
5. Crowdfunding przedsprzedażowy (pre-seller crowdfunding) – tutaj inwestorzy wpłacają środki finansowe przed wyprodukowaniem produktu, kupując sam produkt lub w połączeniu z dodatkowymi benefitami. Przykładem portalu jest kickstarter.com.

Na rynku są dostępne portale crowdfundingowe, które łączą w sobie więcej niż jedną formę. W takim przypadku autor projektu może połączyć np. zbiórkę w przedsprzedaży z dodatkową nagrodą.

SERWISY CROWDFUNDINGOWE

Na crowdfunding decydują się często firmy i osoby, które dysponują bazą sympatyków lub klientów. Posiadanie fanbase-u nie jest jednak koniecznie. Platformy crowdfundingowe posiadają narzędzia promocyjne i grono obserwatorów – inwestorów, do których są w stanie dotrzeć z informacją o Twoim projekcie.

Polskie portale crowdfundingowe

• zrzutka.pl – jedna z najstarszych polskich platform do zbierania pieniędzy. Prosta w obsłudze, idealna do zbiórek donacyjnych.
• polakpotrafi.pl  – jedna z największych polskich platform, która umożliwia crowdfunding nagrodowy. Poprzez nią możesz pozyskać fundusze na rozwój biznesu, produkcję gier lub książek.
• wspieram.to  – platforma crowdfundingowa przeznaczona głównie dla NGO i inicjatyw społecznych. Daje możliwość pozyskania środków finansowych na pomoc potrzebującym, ochronę środowiska, sztukę. Wspieram.to jest modelem typu reward-based crowdfunding.
• beesfund.com – serwis crowdfundingowy przeznaoczny do zbierania finansów na założenie i rozwój biznesu. Oferuje model crowdfundingu udziałowego.
• myseed.pl – konkurencyjna dla powyższej, platforma crowdfundingowa skierowana do przedsiębiorców i startupów. Oferuje model equity-based crowdfunding.
• FindFunds.pl – kolejna platforma skierowana do przedsiębiorców i startupów. Na FindFunds.pl pozyskasz fundusze na rozwój biznesu w ramach crowdfundingu udziałowego.
• crowdfunders.pl  – platforma crowdfundingowa, gdzie osoby prywatne i przedsiębiorcy mogą pozyskać pieniądze na biznes, kulturę, edukację czy sport. Platforma oferuje model finansowania typu crowdfunding nagrodowy.
• wspieramkulture.pl – serwis crowdfundingowy dla organizacji działających w dziedzinie kultury oraz artystów. Wspieramkulture.pl daje możliwość zbiórek pieniężnych na projekty związane z szeroko pojętą sztuką i kulturą. Finansowanie typu reward-based crowdfunding.
• megatotal.pl – platforma finansowania społecznościowego, skierowana do osób i organizacji z dziedziny kultury, edukacji, biznesu i nauki.
• clipontheroad.pl – portal crowdfundingowy skierowany do fanów sportu i outdooru. Za pośrednictwem ClipOnTheRoad.pl masz możliwość pozyskania funduszy na projekty związane z turystyką, wspinaczką, kolarstwem i bieganiem. Na portalu działa model finansowania reward-based crowdfunding.

Najpopularniejsze zagraniczne platformy crowdfundingowe

• Kickstarter – jedna z najbardziej znanych platform, idealna dla osób chcących sfinansować stworzenie nowego produktu, gry, filmu czy książki. Finansowanie odbywa się w zamian za nagrody, choć niektóre kampanie umożliwiają także inwestowanie na zasadach udziałów.
• Indiegogo – jedna z najbardziej rozpoznawalnych platform crowdfundingowych na świecie. Umożliwia prowadzenie kampanii zarówno na zasadach darowizn, jak i w zamian za nagrody, udziały czy pożyczki. Dobrze sprawdza się w przypadku projektów o charakterze międzynarodowym.
• SeedInvest – serwis stworzony z myślą o startupach, które chcą pozyskać finansowanie w zamian za udziały w firmie. Skupia się głównie na branży technologicznej. Idealne miejsce dla początkujących firm z innowacyjnym pomysłem.
• Mightycause – platforma dedykowana organizacjom non-profit i inicjatywom charytatywnym. Oferuje funkcje, które pomagają nie tylko zbierać środki, ale również budować trwałe relacje z darczyńcami – m.in. zbieranie danych kontaktowych czy e-maili.
• StartEngine – miejsce, gdzie można zainwestować w startupy i zostać ich udziałowcem. Platforma skupia się na młodych firmach technologicznych, które szukają kapitału w zamian za udziały.
• GoFundMe – bardzo popularna witryna, która pozwala na zbieranie środków na różnorodne cele: od leczenia, przez edukację, aż po prywatne inicjatywy i podróże. Serwis oferuje prosty proces uruchomienia zbiórki oraz narzędzia promocyjne.
• Patreon – rozwiązanie stworzone z myślą o artystach, twórcach internetowych i influencerach. Pozwala budować stały dochód poprzez miesięczne wsparcie ze strony fanów i odbiorców.
• Seedrs – platforma, która umożliwia inwestowanie w innowacyjne firmy w zamian za udziały. Skierowana głównie do projektów z sektora nowych technologii i startupów.
• Crowdcube – strona specjalizująca się w finansowaniu startupów przez inwestorów prywatnych. Użytkownicy mogą zainwestować w projekt i otrzymać udziały w rozwijającej się firmie.
• Crowdfundr – elastyczna platforma, która obsługuje projekty z różnych dziedzin – od biznesu i technologii po inicjatywy społeczne i artystyczne. Oferuje finansowanie oparte na nagrodach oraz udziale w zyskach.
• IFundWomen – serwis stworzony specjalnie z myślą o kobietach prowadzących własną działalność. Umożliwia pozyskiwanie środków na rozwój biznesu i oferuje wsparcie w postaci mentoringu oraz szkoleń.
• Fundable – platforma dla firm, które szukają kapitału na rozwój. Umożliwia zbiórkę w zamian za nagrody lub oferowanie udziałów inwestorom.
• Classy.org – rozwiązanie skierowane do organizacji działających społecznie i charytatywnie. Oferuje zaawansowane funkcje analityczne oraz narzędzia do zarządzania kampaniami i darczyńcami.
• MicroVentures – strona, która łączy crowdfunding udziałowy z tradycyjnym inwestowaniem w startupy. Umożliwia każdemu użytkownikowi zostanie wspólnikiem innowacyjnej firmy.
• CircleUp – platforma specjalizująca się w projektach konsumenckich i handlowych. Pozwala inwestować w rozwijające się firmy w zamian za realne udziały.
• Fundly – serwis umożliwiający szybkie rozpoczęcie kampanii crowdfundingowej na cele edukacyjne, charytatywne lub biznesowe. Działa zarówno na modelu nagród, jak i finansowania udziałowego.
• DonorsChoose – strona, która wspiera nauczycieli w zdobywaniu funduszy na materiały edukacyjne. Darczyńcy mogą przeglądać projekty i wybierać, które chcą wesprzeć.
• Experiment.com – platforma dedykowana finansowaniu badań naukowych. Umożliwia naukowcom prezentację swoich projektów i pozyskiwanie środków od społeczności.
• Wefunder – serwis inwestycyjny w modelu equity crowdfunding. Umożliwia wspieranie startupów i uzyskanie udziałów w zamian za finansowanie. Wefunder koncentruje się głównie na firmach z branży technologicznej.
• FundRazr – rozbudowana platforma do zbiórek na cele charytatywne, edukacyjne, społeczne czy biznesowe. Obsługuje zarówno kampanie z nagrodami, jak i modele udziałowe.
• AdoptAClassroom.org – miejsce stworzone z myślą o edukacji. Umożliwia nauczycielom zdobycie środków na wyposażenie klas i prowadzenie kampanii z wykorzystaniem dedykowanych narzędzi do zarządzania zebranymi środkami.
• MedStartr – platforma dla projektów medycznych i zdrowotnych. Oferuje finansowanie zarówno w modelu nagród, jak i udziałów, a jej społeczność skupia się na innowacjach w sektorze opieki zdrowotnej.

SUKCESY ZBIÓREK CROWDFUNDINGOWYCH

Crowdfunding to dobra opcja dla organizacji, które mają liczną społeczność. Takimi organizacjami są kluby piłkarskie. Wisła Kraków za pomocą beesfund.com pozyskała kilka milionów złotych, co pozwoliło jej przetrwać trudny czas.

Jednym z najbardziej znanych produktów ostatnich lat, który został stworzony dzięki wsparciu finansowania społecznościowego jest Oculus. Na realizację projektu zebrano ponad 2,4 mln dolarów.

Ponad 1,6 mln zł w ramach crowdfundingu zdobyła spóła Balticus zajmująca się produkcją zegarków. Prawie 4 mln zł ze zbiórki społecznościowej otrzymał Browar Jastrzębie. Nieco ponad 2 mln zł w ramach crowdfundingu zebrały osoby odpowiedzialne za produkcję filmu „Rój”.

Jak widzisz, w ramach crowdfundingu jest opcja pozyskania znacznej sumy pieniędzy na rozwój swojego biznesu. Ale są też mniejsze przykłady sukcesów.

Dla przykładu „Kocia kawiarnia” z Krakowa, która jako jedna z pierwszych w Polsce uzbierała pieniądze na otwarcie lokalu dla fanów kotów.

JAK ZDOBYĆ PIENIĄDZE ZA POMOCĄ CROWDFUNDINGU

Przed startem projektu przeprowadź badanie rynku. Pieniądze będziesz pozyskiwał od potencjalnych klientów, więc na produkt lub usługę musi być zapotrzebowanie. Sprawdź, czy kiedyś już ktoś nie zbierał na podobną inicjatywę. Zobacz jakie popełnił błędy lub co zrobił dobrze.

Jak wysokich środków potrzebujesz i co konkretnie chcesz za nie zrobić? Inwestorzy lubią przejrzystość i chcą wiedzieć, na co pójdą wpłacone pieniądze.

Zastanów się, co chcesz zaoferować wpłacającym. Czy ma to być udział w zyskach, nagroda lub sam produkt w formie pre-seller? Wybierz odpowiednią platformę, która pozwoli Ci zbierać środki w wybranym modelu crowdfundingowym. Do wyboru masz wiele serwisów, od ogólnych po branżowe.

Na platformie otrzymasz swoją podstronę, na której opiszesz projekt używając nie tylko słowa pisanego, ale również zdjęć i filmów. Warto więc dobrze przygotować się do startu zbiórki pod kątem marketingowym.

W trakcie trwania zbiórki będziesz publikować posty i aktualizacje. Nie tylko na platformie, ale także w mediach społecznościowych. Przygotuj sobie harmonogram publikacji. Ponadto warto napisać kilka notatek prasowych i wysłać jako ciekawostkę do lokalnych i branżowych mediów.

CROWDFUNDING – PLUSY I MINUSY

Jakie są korzyści z crowdfundingu?

Crowdfunding to opcja, z której skorzystać może absolutnie każdy:

• twórca,
• osoba planująca założenie działalności gospodarczej,
• przedsiębiorca zarządzający małą, średnią lub dużą firmą.

Przemyślana kampania crowdfundingowa pozwala przy niskim nakładzie kosztów uzyskać naprawdę duże wsparcie finansowe rzędu kilku milionów złotych.

Co ważne, crowdfunding oferuje dużo lepsze warunki finansowania w porównaniu z wieloma innymi formami. Plusem jest także duży wybór serwisów crowdfundingowych, które pozwalają w przeciągu zaledwie kilku minut uruchomić zbiórkę. Z kolei za sprawą portali społecznościowych można pozyskiwać tysiące inwestorów z całego świata.

Jakie są minusy tej formy finansowania?

W wielu przypadkach crowdfunding premiuje podmioty, które są już znane. Najwięsze szanse mają osoby, które posiadają duże zaufanie społeczne. Znacznie trudniej mają natomiast mało popularne podmioty, które są na początku swojej drogi i potrzebują środków na założenie lub rozwój działalności.

Crowdfunding wbrew pozorom jest także obarczony sporym ryzykiem. Chodzi tu przede wszystkim o zaufanie i wizerunek podmiotu w oczach wpłacających. Wszelkie opóźnienia lub odstępstwa od pierwotnej wizji projektu mogą spotkać się z utratą przychylności i wizerunkową katastrofą.

CROWDFUNDING A POLSKIE PRAWO

Zanim uruchomisz kampanię crowdfundingową, warto zapoznać się z podstawowymi kwestiami prawnymi. Choć samo finansowanie społecznościowe jest w Polsce legalne, nie ma jeszcze konkretnej ustawy, która w pełni regulowałaby tego typu działalność.

To, jakie przepisy będą miały zastosowanie, zależy przede wszystkim od charakteru zbiórki i relacji pomiędzy twórcą kampanii a wspierającymi:

1. Crowdfunding donacyjny – traktowany jest jak darowizna. W praktyce oznacza to, że może wiązać się z koniecznością odprowadzenia podatku od darowizn.
2. Crowdfunding nagrodowy – jeśli w zamian za wsparcie oferujesz konkretne produkty, np. gadżet, książkę czy dostęp do usługi, zastosowanie mają przepisy dotyczące sprzedaży. Traktowane jest to jak zwykła umowa kupna-sprzedaży.
3. Crowdfunding udziałowy – podlega regulacjom rynku kapitałowego. Tu już pojawia się nadzór Komisji Nadzoru Finansowego i obowiązek spełnienia dodatkowych wymogów prawnych.

Mimo że w Polsce nie ma jeszcze osobnej ustawy regulującej crowdfunding, obowiązują przepisy znowelizowanej ustawy o zbiórkach publicznych z 14 marca 2014 roku. W praktyce oznacza to, że każda zbiórka powinna być prowadzona zgodnie z ogólnymi zasadami i obowiązującym prawem.

Ważne zmiany w prawie UE

W przypadku crowdfundingu związanego z działalnością gospodarczą, obowiązują przepisy unijne. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego dotyczące finansowania społecznościowego² zakłada, że:

• każda platforma crowdfundingowa musi być zarejestrowana i nadzorowana przez krajowy organ – w Polsce jest to KNF,
• inwestorzy dzieleni są na doświadczonych i niedoświadczonych,
• osoby niedoświadczone muszą otrzymywać dodatkowe informacje oraz są objęte limitami inwestycyjnymi,
• wprowadzona została jednolita licencja crowdfundingowa ważna w całej Unii Europejskiej,
• maksymalny limit środków pozyskanych w ramach jednej kampanii został podniesiony – obecnie można zebrać nawet do 5 000 000 EUR w ciągu 12 miesięcy.