Jak napisać biznesplan krok po kroku – i czy zawsze warto

jak napisać biznesplan

Gdy przymierzasz się do otwarcia firmy często słyszysz, że najpierw musisz napisać biznesplan. Ale czy zawsze warto go pisać?

Jaki cel ma pisanie biznesplanu? Powiesz, że ma ocenić opłacalność Twojego biznesu. To jest definicja. Natomiast realia są takie, że jest to dokument urzędowy potrzebny do tego, aby otrzymać dotację lub kredyt.

W tym artykule przeczytasz:

  1. dlaczego nie warto pisać biznesplanu jeśli nie starasz się o dotację lub kredyt,
  2. co zamiast biznesplanu,
  3. z czego składa się biznesplan,
  4. jak napisać biznesplan, aby dostać pieniądze na biznes,
  5. jak poradzić sobie z pisanie biznesplanu.

Przeczytaj także:

Dlaczego nie warto pisać biznesplanu jeśli nie starasz się o dotację lub kredyt

Firma ma produkować produkty lub świadczyć usługi, na które jest zapotrzebowanie w społeczeństwie. Jeśli nie ma nabywców, to co byś nie napisał w biznesplanie, Twoja firma padnie. A jeśli nabywcy są, to biznesplan (w takiej postaci!) jest Ci niepotrzebny.

Firmy istnieją od tysięcy lat, bo ludzie od zawsze spełniali nawzajem swoje potrzeby. Najprostszą i najstarszą firmą jest rodzina. A po rodzinie – plemię. Gdy jedni ludzie szli na polowanie, drudzy uprawiali rolę, a trzeci wytwarzali naczynia i narzędzia. Ktoś inny gotował, a jeszcze inny odprawiał modły. Nigdy jedna osoba nie robiła wszystkiego, bo ludzie są różni i lubią robić co innego. Dziś dochodzi do tego jeszcze skomplikowanie czynności. Trudno sobie wyobrazić, aby jedna osoba wytwarzała łyżki i talerze, uprawiała rolę i chów, gotowała, zajmowała się produkcją telewizorów a w międzyczasie odprawiała Msze Święte.

Dopóki państwo nie weszło z buciorami w życie ludzie, nigdy nie istniało coś takiego jak bezrobocie.  Kto nie pracował, czyli nie spełniał jakiejś potrzeby innych – chodził głodny. A ci, co znajdowali potrzebę nie pisali żadnego biznesplanu, tylko tę potrzebę realizowali. Jeśli zapotrzebowanie spadło lub poziom usług okazał się marny, to taka osoba znajdowała sobie inne zajęcie. Tak długo TESTOWAŁA “biznes”, aż w końcu znalazła.

Dlaczego o tym piszę? Ponieważ są alternatywy dla wielostronicowego i rozbudowanego biznesplanu.

Co zamiast biznesplanu

Alternatywą dla rozbudowanego Biznesplanu jest prosty Test-biznes. Czyli przetestowanie pomysłu w warunkach rynkowych. Testowanie jest zalecane przede wszystkim biznesom internetowym, ale pojawiają się coraz to nowe narzędzia które można wykorzystać do testowania każdego rodzaju biznesu.

Metoda Lean startup

Amerykańska metoda testowania biznesu, czyli ostatni “krzyk mody”. A przynajmniej w Polsce, bo a zachodzie rozpowszechniana od 2008 roku. Idealnie sprawdzi się zamiast biznesplanu. Oparta na eksperymentowaniu z produktem/usługą. Tworzy się tzw. MVP, czyli produkt o minimalnej funkcjonalności gotowy do wejścia na rynek.

Na przykład zamiast tworzyć rozbudowany sklep internetowy z obuwiem kupując całe zatowarowanie, robisz zdjęcia butów w sklepie stacjonarnym, umieszczasz na stronie i sprawdzasz jaki jest popyt. Jak się sprzeda – kupujesz bytu w sklepie i wysyłasz. Cel jest taki, aby eksperymentować z produktem i przetestować zapotrzebowanie bez konieczności ponoszenia ogromnych kosztów początkowych.

Więcej o Lean Startup napiszę w osobnym artykule poświęconym testowaniu biznesu, a jeśli temat Cię zainteresował to polecam nabyć książki Metoda Running Lean i Metoda Lean Startup.

Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości

Idealne do testowania biznesu, gdy nie wiesz czy opłaca się zakładać firmę. A na pewno się nie opłaca, dopóki nie wiesz czy będziesz miał nabywców na swoje produkty/usługi. Więcej o AIP przeczytasz w tym artykule.

Biznesplan do banku, urzędu pracy i innych instytucji

Urzędnicy nie mają zielonego pojęcia o biznesie, dlatego dobrze napisany biznesplan pozwoli Ci otrzymać pieniądze na takie cuda, jak budowanie domków z piasku czy portal internetowy dla kotów. Dla urzędnika liczby odgrywają najmniejszą rolę i bynajmniej nie jest to moja opinia, ale wniosek po analizie wniosku o dotację z Urzędu Pracy.

Średnie pojęcie o biznesie mają również pracownicy banków, ale oni przynajmniej operują na liczbach. Jeśli wskaźnik opłacalności będzie korzystny, to Twój biznesplan wygra i otrzymasz kredyt na inwestycję lub rozpoczęcie działalności.

Jak już jesteśmy przy dotacjach, to jeśli szukasz pieniędzy z Funduszy Europejskich to możesz skorzystać z dotacji dla nowo otwartych firm z IDEA Banku. Wypełnij wniosek online (e-mail, nr telefonu i Twój NIP), a konsultant oddzwoni i opowie Ci ile i na co możesz dostać pieniądze. Wypytaj go o wszystko – porada jest bezpłatna.

Z czego składa się biznesplan

Wskażę Ci punkty, z których powinien składać się biznesplan według Polskiej Fundacji Przedsiębiorczości. Ów wzór jest promowany przez polski rząd, a więc jest najlepszy do banku, urzędu pracy itp. Zatem po kolei, co powinno znaleźć się w biznesplanie.

Pismo przewodnie biznesplanu

Zacząć należy od pisma przewodniego biznesplanu. Masz zaprezentować w nim biznesplan, wyjaśnić cel i opisać dziedziny na których się skupiłeś. Dodatkowo możesz zawrzeć tutaj historię projektu, badania, opisać pomysł, źródła informacji które wykorzystałeś itd.

Jeśli starasz się kasę to dobrze by było przynajmniej jedną stronę A4 wypełnić, jeśli piszesz biznesplan dla siebie – odpuść sobie ten punkt.

Strona tytułowa

Na stronie tytułowej musisz zawrzeć tytuł planu, np. Biznesplan Zakładu Pogrzebowego “Magnolia”, Twój adres i nr telefonu oraz datę ukończenia planu. W lewym górnym rogu życzą sobie umieszczenia wersji planu, np. “wersja 1.0” a w stopce nazwy firmy. Oczywiście biznesplan ma mieć ponumerowane strony.

Jeśli Twój biznesplan ma być pismem urzędowym – zachowaj ład i porządek. Pisząc biznesplan dla własnych celów nie ma sensu zajmować się takimi pierdołami.

Streszczenie projektu

Streszczenie powinno zapoznać urzędników/inwestorów z Twoim biznesplanem. Musisz ich tutaj zainteresować i zachęcić do zapoznania się z całym dokumentem. W streszczeniu napisz o:

  • celu sporządzenia biznesplanu i opisz spodziewane korzyści,
  • wysokości środków finansowych potrzebnych do osiągnięcia celu,
  • krótko opisz produkt i rynek,
  • projekcje finansowe na 3-5 lat naprzód,
  • opis kadry menedżerskiej lub po prostu opisz siebie.

To jest punkt gdzie jak dobrze przeczytałeś masz zainteresować inwestorów i urzędników. Zakładasz zakład pogrzebowy? To napisz, że za 3 lata planujesz ich mieć sześć w trzech różnych miastach. Napisz, że od zawsze fascynujesz się branżą funeralną, a po liceum gdy Twoi znajomi jeździli na wakacje, Ty pełen pasji pomagałeś grabarzowi kopać doły. Opisując produkt, pisz o najnowszym zdobyczach techniki i myśli funeralnej. Opisując rynek napisz o dużym potencjale i starzejącym się społeczeństwie, klientów na pewno nie zabraknie.

Przesadziłem oczywiście, ale celowo. Tak właśnie pisze się biznesplan pod urzędników. Lejesz wodę stosując branżowy język i wskazujesz na same plusy. Masz napisać swoją historię w ujęciu branży, którą chcesz się zająć. Ten, kto czyta streszczenie musi się Twoim pomysłem zainteresować i poczuć, że TAK! JEGO POMYSŁ MA PRZYSZŁOŚĆ, A ON JEST DO TEGO STWORZONY! Pisząc baw się dobrze. Wiesz przecież, że jesteś dobry w tym co chcesz robić. Potrzebujesz tylko pieniędzy na start :)

Spis treści

W tym miejscu umieszczasz spis rozdziałów i podrozdziałów biznesplanu. Według Polskiej Fundacji Przedsiębiorczości powinien on wyglądać w następujący sposób:

1. Firma i branża
– Historia i obecna sytuacja firmy
– Wizja, misja i cele do osiągnięcia
– Charakterystyka branży
– Analiza strategiczna SWOT

2. Inwestycja
– Zakres inwestycji
– Źródło inwestowania

3. Plan sprzedaży i marketingu
– Oferowany produkt lub usługa
– Analiza rynku
– Strategia marketingowa  (cena, promocja, dystrybucja)

4. Plan zarządzania i działania
– Działalność produkcyjna i usługowa
– Zarządzanie firmą
– Harmonogram działań

5. Plan finansowy
– Nakłady inwestycyjne i źródła finansowania
– Aktualne dane finansowe
– Prognozy finansowe (rachunek zysków i strat, cash flow przepływy pieniężne, bilans, punkt rentowności, analiza wskaźnikowa, ocena efektywności)

6. Podsumowanie i ocena ryzyka przedsięwzięcia

7. Załączniki

Jak widzisz po spisie treści, przed Tobą kupa pracy! Napracujesz się pisząc elaborat, a po zaoferowaniu produktu okaże się że rynek go nie przyjął. Kasa na ZUS leci, a zysków ze sprzedaży nie ma. Czarny scenariusz? Patrząc na statystyki – bardzo realny!

Te powyższe punkty są oczywiście ważne, ale nie są konieczne aby sprawdzić, czy Twój produkt/usługa będzie się sprzedawać!

Dlatego jeśli nie starasz się o dotację lub kredyt, gdzie te wszystkie informacje i historie trzeba spisać, a chcesz mimo wszystko napisać biznesplan, to polecam ograniczyć się do punktów 3 i 5. Plan sprzedaży i marketingu i plan finansowy będą wystarczające, aby ruszyć z testowaniem.

Jak napisać biznesplan, aby otrzymać pieniądze na biznes

A więc przechodzimy do pisania szczegółowego biznesplanu.

1.Firma i branża

Na pierwszy ogień idzie historia i obecna sytuacja firmy. Dotyczy tylko biznesplanu pisanego w celu zdobycia środków na istniejącą firmę. Opisz w nim krótko historię Twojej firmy i jej obecny status. Jeśli zakładasz nowy interes to zacznij od podpunktu drugiego.

Drugi podpunkt to wizja, misja i cele do osiągnięcia:

Wizja firmy – określa jak Twój biznes będzie wyglądał w przyszłości, gdy wszystko co sobie założysz powiedzie się. “W 2020 roku zakład pogrzebowy Magnolia będzie najczęściej wybieranym zakładem pogrzebowym w Polsce.”

Misja firmy – dotyczy przyszłości, wyznacza jednak konkretny kierunek rozwoju. Opisz w jaki sposób będziesz dążył do zrealizowania wizji. Musi być tak sformułowana, aby jej realizacja była możliwa. Nie może być jednak zbyt szczegółowa, aby nie utrudniała teraźniejszych zmian. “Aktywnie uczestniczyć w życiu największych parafii,  oferować pełny wachlarz usług, być widocznym w Internecie”

Cele do osiągnięcia – opisz co Twoja firma zamierza osiągnąć w ciągu 3-5 lat. Cele mają być drogowskazami dla zrealizowania misji, a ich osiągnięcie znakiem że firma podąża w dobrym kierunku. Powinny być mierzalne. “Do końca 2017 roku strona zakładu w TOP 10 wyszukiwarki Google. Do końca 2017 roku nawiązanie współpracy i sponsoring 5 największych parafii województwa podkarpackiego.”

Trzeci podpunkt to charakterystyka branży. Opisz w tym miejscu swoich konkurentów, podaj ich wielkości sprzedaży i odnieś do całej branży. Ponadto opisz swój produkt. Jakie potrzeby spełnia, dobre i słabe strony, cechy które pozwolą przewyższyć konkurencje.

Czwarty podpunkt to analiza strategiczna SWOT. Temat przerabiany począwszy od lekcji przedsiębiorczości w szkole średniej aż po studia. Należy tutaj podać silne i słabe strony firmy, oraz szanse i zagrożenia płynące z zewnątrz. Na końcu należy opisać pozycję strategiczną firmy. Pozycja strategiczna to wynik oddziaływania słabych i mocnych stron oraz szans i zagrożeń na możliwość powodzenia celów firmy.

2.Inwestycje

Pierwszy podpunkt to zakres inwestycji. Musisz scharakteryzować tutaj planowaną inwestycję. Opisać na co wydasz pieniądze.

Drugi podpunkt to źródła finansowania, czyli określenie ile własnych pieniędzy wydasz na inwestycję a ile potrzebujesz z zewnątrz. Rozważ tutaj możliwość kredytu, leasingu, pożyczki, dotacji i dzierżawy.

3.Plan sprzedaży i marketingu

Pierwszy podpunkt do opisania to oferowany produkt lub usługa. W tym miejscu musisz wskazać na unikalne cechy produktu lub usługi, napisać na jakim etapie rozwoju jest produkt i dołączyć fotografię (o ile to możliwe).

Drugi podpunkt to analiza rynku. W omawianym wzorcu PFP napisano, że analiza rynku ma “przekonać odbiorców biznesplanu że rozumiesz rynek i będziesz w stanie konkurować produktem”. Jest to idealny przykład, po co pisze się biznesplan. Tak jak napisałem wcześniej, analiza rynku jest bardzo potrzebna, ale nie wykonuje się jej po to, aby kogoś przekonać, ale po to, aby dowiedzieć się czy Twój biznes ma sens! Tymczasem w biznesplanie nawet jeśli po analizie okaże się, że Twój biznes sensu nie ma, to wystarczy tę analizę dobrze ubrać w słowa i jest szansa, że urzędnicy ją “kupią”.

Rynek analizujesz sprawdzając dane GUS-u, newsy portali branżowych, szukając w internecie informacji o Twoich konkurentach i wychodząc w teren. W terenie rozmawiasz z potencjalnymi klientami, badasz ich opinie i zapotrzebowanie na Twój produkt. Jak określić wartość potencjalnej sprzedaży opisałem w tym artykule.

Zawrzyj w tym podpunkcie takie aspekty jak:

  • rynek docelowy i klienci docelowi,
  • wielkość rynku i trendy,
  • konkurenci,
  • prognoza sprzedaży i udziału w rynku.

Prognozę na najbliższy rok zaprezentuj w tabelce w układzie miesięcznym. Opisz założenia jakie przyjąłeś opracowując prognozę, czyli uzasadnij skąd wziąłeś sprzedaż trumien na poziomie 50 miesięcznie, a nie na przykład 10.

Trzeci podpunkt to strategia marketingowa. Strategia określa, co musisz zrobić aby osiągnąć planowaną sprzedaż. Odpowiedz na pytania:

  • co musisz zrobić,
  • kiedy to musisz zrobić,
  • w jaki sposób chcesz zrobić,
  • kto to będzie robił.

Rozbij strategię na trzy aspekty: cenę, promocję i dystrybucję. Określ politykę cenową, sposoby promocji (w linku artykuł jak promować restaurację, ale można te sposoby odnieść do każdej działalności) i rodzaje dystrybucji.

4.Plan zarządzania i działania

Pierwszy podpunkt to opis działalności. Opisz tutaj lokalizację, maszyny i wyposażenie konieczne do prowadzenia firmy, kapitał ludzki, wymogi formalno-prawne oraz plan i koszty produkcji. Zwłaszcza ta ostatnia sprawa jest ważna, aby zbadać jaka wartość sprzedaży jest konieczna by pokryć koszty.

Drugi podpunkt mówi o zarządzaniu firmą. Napisz kto jest i za co odpowiedzialny i jakie ma kwalifikacje. W załączniku warto dołączyć CV. Tutaj jest również miejsce na wymienienie Twoich kontrahentów, w tym osób z którymi współpracujesz: księgowość, pomoc prawna, usługi bankowe i inne.

Ostatni podpunkt to harmonogram działań. Spisz wszystkie czynności, jakie należy wykonać w związku z realizacją przedsięwzięcia uwzględniając termin rozpoczęcia, czas trwania i termin zakończenia. Pierwszy rok w ujęciu miesięcznym, kolejne – w kwartalnym.

5.Plan finansowy

Pierwszy podpunkt to nakłady inwestycyjne i źródła finansowania. Robisz tabelkę w której zapisujesz w układzie miesięcznym co i kiedy kupisz. Pod nią podajesz źródła finansowania, np. kredyt, dotacja – także w układzie miesięcznym z kwotą i terminem.

Drugi punkt to aktualne dane finansowe. Dotyczy tylko istniejących firm. Należy w tym wypadku dołączyć sprawozdanie finansowe.

Trzeci punkt to prognozy finansowe. Na podstawie wykonanej dwa punkty wyżej analizy rynku a także opisu kosztów działalności, musisz podłożyć te dane pod wskaźniki i sprawdzić jak sobie poradzą. W tym celu możesz sporządzić:

  • rachunek zysków i strat –  musisz oprzeć o prognozowaną wielkość sprzedaży i kosztów w ujęciu miesięcznym,
  • przepływy pieniężne (cash flow) – pokazują wszystkie uzyskiwane wpływy (prognozowane rzecz jasna) i ponoszone wydatki (surowce, produkty, usługi, media) w danym czasie,
  • bilans – określasz aktywa (urządzenia, zapasy, wyposażenie, gotówka) i ich wysokość, potrzebne do prowadzenia biznesu. A także sposób w jaki je sfinansujesz (kredyt, pożyczka, dotacja, środki własne, zobowiązania u dostawców, leasing itp.),
  • punkt rentowności BEP – określa, jaki musi być poziom sprzedaży aby pokryć wszystkie koszty. Czyli ile musisz sprzedać aby “wyjść na zero”.
  • analiza wskaźnikowa – wskaźniki są często analizowane przez banki udzielające kredytów. Pod wskaźniki podkłada się dane z rachunku zysków i strat oraz z bilansu. Mogą to być wskaźniki płynności finansowej (wskaźnik płynności bieżącej), sprawności działania (wskaźnik rotacji zasobów, wskaźnik rotacji zobowiązań), rentowności (wskaźnik rentowności brutto) i zadłużenia (wskaźnik zadłużenia kapitału własnego).
  • ocena efektywności – tylko dla inwestycji. Obliczenia NPV (wartość zaktualizowana netto) i IRR (wewnętrzna stopa zwrotu) wykonuje się w Excelu, gdzie są dostępne te funkcje.

6.Podsumowanie i ocena ryzyka

W podsumowaniu skoncentruj się nad określeniem zagrożeń, które mogą doprowadzić do strat finansowych. Napisz, w jaki sposób chce je zneutralizować lub załagodzić. Weź tutaj pod uwagę zachowania konkurencji (walka cenowa, nowe produkty), zmiany popytu, brak rąk do pracy, postęp technologiczny, złe oszacowanie wielkości produkcji i popytu, opóźnianie się terminów w harmonogramie.

7.Załączniki

Zamieść tutaj harmonogram realizacji planu, badania rynku, CV i ew. fotografie lub grafiki.

Jak napisać biznesplan gwarantujący sukces – Garrett Sutton

jak napisać biznesplan gwarantujący sukces

Przygotuj biznesplan, który inni zechcą przeczytać a potem zainwestują w Twój biznes.

Zobacz w księgarni

Topowa książka w temacie pisania biznesplanu pod inwestorów i tak zwanych “Aniołów Biznesu”. Zebrała bardzo dobre opinie czytelników, którzy znaleźli w niej ogromną dawkę wiedzy i praktycznych rad.

Jak sobie poradzić z pisaniem biznesplanu

Broń Boże nie pisz biznesplanu na papierze! No chyba, że używasz kalki ;) Rzadko się to zdarza, ale wolę o tym napisać. O wiele łatwiej jest poprawiać biznesplan pisany na komputerze. Ja bardzo lubię pisać na brudno odręcznie zamiast wlepiać oczy w monitor, ale później obowiązkowo trzeba treść przenieść do Worda.

Biznesplan warto pisać ciągle, bez przerw. Niech to będzie Twoje zapoznanie się z tematem, branżą, usystematyzowanie wiedzy i zapisanie jej na papierze. Pamiętaj, że o wiele łatwiej prowadzi się biznes, gdy masz jakiś punkt odniesienia – harmonogram, wizję, misję i cele. Przed założeniem firmy przeczytaj artykuł o koncie FIRMA TO JA w Idea Banku, gdzie znajdziesz mnóstwo ciekawych rozwiązań.

Biznesplan możesz napisać samemu lub skorzystać z usług profesjonalistów, którzy zajmują się tym zawodowo. Druga opcja wiąże się oczywiście z kosztami, ale masz wówczas większą szansę, że biznesplan zostanie przyjęty przez urzędników. Jeśli szukasz specjalisty, który pomoże Ci w pisaniu biznesplanu napisz na kontakt@managero.pl.

Powodzenia!

Luk
Polub Luka

Luk

Był szeregowym pracownikiem gastronomii, specjalistą ds. marketingu i właścicielem klubokawiarni. Dzieli się wiedzą i doświadczeniem z tymi, którzy otwierają lokal gastronomiczny. Pomaga młodym osobom rozpoczynającym karierę zawodową. Więcej ->
Luk
Polub Luka
Jak napisać biznesplan krok po kroku – i czy zawsze warto
2 votes, 5.00 avg. rating (66% score)
  • StałaBywalczyni

    Ciekawe spojrzenie szczerze to pierwszy raz słyszę o tej metodzie lean startup. Dzięki za polecenie zapoznam sie z książką i czekam na Twój artykuł na ten temat.

    • Luk

      Na pewno się doczekasz :)

  • Ja tam z biznesplanu nie korzystałem. Dla swojej małej działalności nie musiałem. Owszem, nawet chcąc przekonać innych nie da się tego zrobić wyliczeniami, bo ludzkie zachowanie i czynniki zewnętrzne nie są do przewidzenia.

    • Luk

      Nie ma takiego obowiązku, ale w niektórych wypadkach może pomóc.

  • Patryk

    Hm, moim zdaniem każdy przyszły przedsiębiorca powinien mieć własny ułożony i zaplanowany biznesplan :) Tu nie chodzi, czy coś jest obowiązkowe, czy nie. Każda działalność wymaga przemyślenia, zaplanowania i oceny ryzyka, czy nasza firma będzie dobrze funkcjonować i zarabiać. Nie można robić pochopnych decyzji. Podobnie jest z BHP, że oceniamy ryzyko zawodowe i co należy zrobić, by zmniejszyć ilość wypadków. Podobnie jest z HACCP. Założenie restauracji musi być przemyślane i zaplanowane. Jeżeli nie robimy to w sposób przemyślany to forma zbankrutuje. Są takie osoby, gdzie założą jedną działalność, zamykają, zakładają drugą, znowu zamykają itd. To efekt nieprzemyślenia tego, co robimy. Musimy uwzględnić położenie firmy, reklama, czyli marketing itd. Lepiej mieć biznesplan i starać się, aby prowadzić tak działalność, aby przynosiła zyski, nie straty :D Pozdrawiam. :)